Zó maak je in het speciaal (basis)onderwijs een film met groep 8!

Leestijd: 5 minuten – Deze gastblog is geschreven door Nichel Janssen, leerkracht groep 7/8 op SBO de Diamant / Stichting Kindante in Geleen.
Nichel zet zich op allerlei manieren in als het gaat om film en filmeducatie in het speciaal basisonderwijs.
Hij ontwikkeld filmlessen met zijn klas waar leerlingen aan de slag gaan met stop-motion animatiefilms, filmen, acteren én monteren. Hoogtepunt van het schooljaar is voor de schoolverlaters: de eindfilm. Samen met zijn klas maakt hij een echte speelfilm welke op de afscheidsavond van groep 8 in première gaat. Hij is daarmee een voorbeeld voor veel andere leerkrachten die werken in het speciaal (basis)onderwijs. 
Zijn inzet voor film in het speciaal basisonderwijs is opgevallen, dat hij tijdens het Internationaal Filmfestival in Rotterdam (IFFR) is uitgeroepen tot filmleraar van het jaar schooljaar 2024/2025.

In dit artikel vertelt Nichel openhartig én inspirerend waarom hij een eindfilm in het speciaal (basis)onderwijs zo geschikt vindt en nemen we een uitgebreid kijkje in zijn werkwijze.

Film en filmeducatie voor elk kind in Nederland

Allereerst wil ik beginnen met mijn persoonlijke visie. Elk kind in Nederland moet de kans krijgen om met film en filmeducatie aan de slag te kunnen gaan. Of je nu in groep 1 op het regulier onderwijs zit of groep 8 in het speciaal (basis)onderwijs. Film en filmeducatie biedt zo veel ontwikkelingsmogelijkheden voor elk individu en sociale vaardigheden in een groep.

Van eindmusical naar eindfilm

Jarenlang werd er hard gewerkt naar een eindmusical. In onze school betekende dit wel iets. Knutselen, decors maken, liedjes oefenen en dan ook het stukje toneel/drama. Kinderen vonden dit fantastisch, maar het leverde ook spanning voor een de leerlingen. Misschien ken je het wel: op de afscheidsavond hele families in de zaal en dan komt het moment dat je op moet gaan en direct aan moet staan. Voor een groot deel van mijn doelgroep is dit iets dat niet als ‘veilig’ omschreven kan worden. Plankenkoorts, bang om fouten te maken, maar één kans krijgen en ga zo maar door. 
De afscheidsmusical werd al later omgeruild naar een feestavond met verschillende optredens. Denk hierbij aan liedjes zingen, dansen of zelfs een talentenshow. Dit allemaal om de schoolverlaters een leuke avond te bieden en ouders iets te tonen. 
Zoals iedereen wel weet is een school altijd in beweging. Nieuwe ideeën en visies ontstaan, maar ook komen er nieuwe collega’s. De afsdcheidsavond voelde niet als compleet, dus terug naar de tekentafel. Tijdens het overleg kwamen we terug bij de kernvraag: “Wat willen wij als school en vooral wat willen wij ermee bereiken?”.
Tekst gaat door onder de foto 

Géén stress en spanning. Wél ‘samen’: precies wat wij zochten

We willen de schoolverlaters (tegenwoordig verspreid over 4 of 5 groepen) een herinnering geven die ze altijd zullen onthouden. Iets speciaals, waarin eigen inbreng van het kind een onderdeel moet zijn. Je voelt hem al aankomen. Een musical is natuurlijk een project waarin ‘Samen’ en ‘talenten’ naar voren komt. Iets dat je nooit meer vergeet en iets dat niet standaard is. Maar opnieuw kwamen we tot de conclusie dat de veiligheid van elk niet gegarandeerd kon worden.

Een collega had op Social media gehoord over ‘Hollywood in de klas’. Geen musical maar een eindfilm. Dat klinkt interessant. Kunnen wij bij een eindfilm wel de veiligheid bieden? Onze conclusie was: “Ja”. 
Het is dé manier waarin elk kind de kans krijgt om deel te nemen, waarin heel veel stress en spanning wordt weggnomen. Elk shot kan opnieuw opgenomen worden tot het goed gaan. Elk kind kan en mag fouten maken. Elk kind mag meedenken over een rol, decor of de liedjes. 
Dit is precies wat wij zochten.
Tekst gaat door onder de video.

Samenwerken bij de eindfilm: een succes!

Ik voelde mij gelijk geroepen om dit project op mij te nemen. Ik ben iemand die een uitdaging niet uit de weg gaat én ik doe het voor de leerlingen en voor al hun inzet van de afgelopen jaren. Al snel waren meer collega’s enthousiast en zo werden de taken goed verdeeld. De één deed de kleding in overleg met de leerlingen, de ander wilde zich wel bezighouden met het decor en ik voelde mij geroepen tot regisseur en leider van dit project om het overzicht te bewaken. 

De collega’s die me kennen weten dat ik super creatief ben en dat ik direct mogelijkheden zie, maar managen van tijd is niet zo mijn vak. Samenwerken is hierin dus belangrijk. Elk betrokken teamlid had een niet al te grote taak, waardoor het voor iedereen goed past en samen zorgden we voor een goede voorbereiding. Samenwerken en plezier is de sleutel tot succes. 
Tekst gaat door onder de foto’s.

Persoonlijk en uniek maken van de eindfilm

Het bestelde zelfstandig eindfilmpakket valt op de mat. 
Daar is die dag, de nu bekende, maar toen onbekende blauwe doos. We kunnen niet meer terug en gaan het onbekende verkennen. Inmiddels kiezen wij al meerdere jaren voor de eindfilm van Hollywood in de Klas en ik zou dit niet schrijven als het geen succes zou zijn geworden.  Het hoeft niet perfect, het moet vooral leuk, boeiend, gezellig en ‘samen’ zijn. 

Samen met een collega het script lezen, lachen om de grapjes en de humor in het verhaal. We wilden het script nog wel graag iets aanpassen, zodat het iets unieks had. Iets dat nog meer past bij onze kinderen en bij onze school. Dit is overigens perfect toe te passen bij de eindfilms van Hollywood in de Klas. 
De leerlingen konden rollen kiezen en als we iemand moesten teleurstellen werd dit altijd met het kind in overleg gedaan. Iedereen is even belangrijk in zijn bijdrage in het verhaal. Grote rollen, kleine rollen of de figuranten. Samen maak je de eindfilm en samenwerken met en tussen leerlingen is dan ook heel belangrijk. 

In het tweede deel van deze blog verteld Nichel hoe de filmdagen waren, de montage en uiteraard de première van de film in de bioscoop. 
Klik hier om deel 2 te lezen!